تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحلیل اقدامات و تاثیرات امیران عَلم در انتخابات مجلس شورای ملی در منطقۀ سیستان (1285-1357ش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان
1 دانشجوی دکتری تاریخ ایران دوره اسلامی دانشگاه اصفهان،اصفهان، ایران.
2 استاد گروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
3 استادگروه تاریخ، دانشکده ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.
10.22034/irs.2025.553405.1318
چکیده
باوقوع انقلاب مشروطه وحذف حکام محلی درکشور، خاندان حکومتگر عَلم درسیستان تلاش نمود تا باانتخاب افراد مورد نظرخود بعنوان نمایندۀ مجلس، بخشی ازنفوذ خود درسیستم حکومتی راحفظ نماید.از اینرو آنان تمام امور انتخابات در سیستان، که به‌دلیل عدم آگاهی سیاسی و نبود طبقه روشنفکر، مدعی قدرتمندی نداشت را در انحصارخود گرفتند. به این ترتیب اکثرنمایندگان سیستان ازبین افراد غیربومی و نزدیک به تفکرات آنان انتخاب شد. جریانی که بعد ازگذشت چنددوره از مجلس منجر به ایستایی سیاسی و عدم توسعه اقتصادی در منطقه گردید.
این پژوهش با استفاده از شیوه توصیفی-تحلیلی و از طریق بهره‌گیری از اسنادآرشیوی بدنبال پاسخگویی به این سوال است که امیران عَلم در انتخاب نمایندگان سیستان در مجلس چه نقشی داشتند و این انتخاب‌ها چه تاثیری بر شرایط منطقه گذاشته است؟ در زمینه نقش خاندان عَلم درانتخابات سیستان بندرت پژوهشی صورت گرفته، از اینرو واکاوی این موضوع که در کنار آن به مسائلی چون عملکردنمایندگان سیستان وواکنش مردم نسبت به این جریان‌ها نیز پرداخته می‌شود؛ اهمیت این عنوان را در تاریخ معاصر مطرح می‌نماید.
یافته‌های این پژوهش نشان می‌دهد که امیران عَلم انتخابات در سیستان را کاملا در خدمت اهداف سیاسی خود قرار داده بودند و این امرمنجر به عدم توسعه سیاسی و اقتصادی درمنطقه شده بود. بنابراین ادامه این‌روند باعث شکل‌گیری اولین مقاومت‌های اجتماعی درتاریخ معاصرسیستان گردید که تلاش داشت حقوق سیاسی واجتماعی مردم را از سلطه خاندان عَلم خارج نماید.یکی ازمهمترین پیامدهای این حرکت مردمی تعدیل سیاست‌های انتخاباتی سیاسیون عَلم بود که باعث شد برای اولین‌بار چند نماینده بومی از منطقه سیستان واردمجلس شوند.
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

Analysis of the political and social behavior of the amirs of Alam in the election of representatives to the National Assembly in Sistan and its effects on the region (1285-1357 AH)

نویسندگان English

mohamad reza pordeli 1
morteza nouraei 2
morteza dehqannejad 3
1 PhD student in Iranian history of the Islamic period.University of Isfahan,Isfahan,Iran
2 Professor, Department of History and Iranian Studies, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran, (Corresponding Author)
3 Professor, Department of History and Iranian Studies, Faculty of Literature and Human Sciences, University of Isfahan, Isfahan, Iran,
چکیده English

With the implementation of the constitutional order and the elimination of local rulers in the country, the ruling Alam family in Sistan tried maintain some of its influence in the government system by electing its own people from a parliament. Therefore, all matters in Sistan, which due to lack of political awareness and the absence of an intellectual class, did not have a strong claimant in their hands, were monopolized. Thus, most of the representatives of Sistan were elected from among non-natives and close to their thoughts.
This research, using a descriptive-analytical method and using archival documents, seeks to answer the question: What role did the Alam emirs play in electing Sistan's representatives to the parliament and what impact did these elections have on the region's conditions? There has been little research on the role of the Alam family in Sistan's elections, so an analysis of this topic, which also addresses issues such as the performance of Sistan's representatives and the people's reaction to these developments, highlights the importance of this topic in contemporary history.
The findings of this study show that the Alam emirs had completely used the elections in Sistan to serve their political goals, which led to a lack of political and economic development in the region. Therefore, the continuation of this trend led to the formation of the first social resistances in the contemporary history of Sistan, which attempted to remove the political and social rights of the people from the domination of Alam family. .

کلیدواژه‌ها English

Alam family
Sistan
elections
representatives
National Assembly
کتابنامه
اسناد مجلس شورای ملی(کمام)
(45 /24-1-3-8-4-1021) ، (9و7 / 24-1-3-8-4-1021) ، (17/33-18-1-37-168/2) ، (5/24-1-3-8-4-1021) ، (4/3-52-28-7-1021) ، ( ،6و7/ 1-52-28-7-1021) ، (2/114-1-2-44-9-1011) ، ( 6/2-1-52-59-10-1021) ، (2/2-1-52-144-6-1021) ، (2و3/3-1-52-59-10-1021) ، (4/3-1-52-59-10-1021) ، (3/2-1-36-119-13-1021) (12/ 1-36-3-14-1021) ، (4/1-36-3-14-1021) ، (4/1-1-35-85-15-1021) ، (3/1-1-33-167-16-1021) ، (16تا20/1-1-33-167-1021) ، (12/ 1-1-36-57-17-1021) ، (5/1-1-32-24-19-1021) ،  (16/ 5-1-1-145-19) ، (10/13-1-2-82-22ق) ، (02/ 25-1-3-31-22-1011) ، (14/15-1-15-25-21-1011) (3/3-4-15-27-21-1011) ، (17/ 1-1-33-167-16-1021)
اسناد کتابخانه و مرکز اسناد آستان قدس رضوی (ساکماق)
(3-1/70211) ، (5-1/70182) ، (2-1/70202) ، (4-1/71985) ، (3-2/71878) ، (2-1/130256)           (1-5/130167)،(15-16/4076) ، (1/7777) ، (26/3172) ، (1/73488) ، (1/73431)
اسناد کتابخانه ملی (ساکما)
(15/063236-230) ، (23و24/063236-230) ، (482/055572-230) ، (171/058946-230)
مشروح مذاکرات دورۀ 7نشست 2- 20/8/1307 ، مشروح مذاکرات دورۀ 14نشست116- 24/12/1324 ، مشروح مذاکرات دورۀ 15، نشست 195- 1/5/1325 ، مشروح مذاکرات دورۀ 16، نشست39- 1/4/1329 ، مشروح مذاکرات دورۀ 18، نشست 2-26/1/1333 ، مشروح مذاکرات دورۀ 19، نشست91- 7/3/1336 ، مشروح مذاکرات دورۀ 22، نشست248- 26/2/1350 ، مشروح مذاکرات دورۀ21، نشست2- 25/7/1342 ، مشروح مذاکرات دورۀ23، نشست3- 16/6/1350
کتاب‌ها:
1.      آبراهامیان، یرواند (1384) : ایران بین دو انقلاب، مترجمین: احمد گل‌محمدی و محمد ابراهیم فتاحی ولیلایی، چ11، تهران، نشر نی.
2.      ابراهیمی، مریم (۱۳۸۹): تحولات سیاسی و اجتماعی سیستان و بلوچستان ۱۳۲۰تا۱۳۳۲، چ ۲، تهران ،بخارا.
3.      اتحادیه، منصوره (1375): مجلس و انتخابات از مشروطه تا پایان قاجاریه، چ1، تهران، تاریخ ایران.
4.      احمدی، حسن (1378): جغرافیای تاریخی سیستان (سفر با سفرنامه‌ها) چ۱، تهران، مولف .
5.      افشار سیستانی، ایرج (1369): سیستان‌نامه ،دو جلد، تهران، مرغ آمین .
6.      افشار سیستانی، ایرج (1370): مقدمه‌ای بر شناخت ایل‌ها، چادرنشینان و طوایف وعشایر ایرانی، چ۲ تهران، مولف.
7.      بهنود، مسعود (1383):  از سید ضیاء تا بختیار، تهران، نشر عَلم.
8.      پیری، محمد (1389): تاریخ سیستان در دوره قاجار، چ ۱، مشهد، سنبله .
9.      تفضلی، جهانگیر (1376): خاطرات جهانگیر تفضلی، به کوشش یعقوب توکلی، چ ۱، تهران، سوره مهر.
10. چاری، ناصر (1390): مقدمه‌ای بر جغرافیای تاریخی شهر زابل، مشهد، تسنیم دانش.
11. خورموجی، محمدجعفر(1344): حقایق‌الاخبار،  به کوشش حسین خدیو جم، تهران، زوار.
12. رئیس‌‌الذاکرین دهبانی، غلامعلی (1388): زاد سروان؛ سیستان شرح منثور احوال طوایف سیستان، چ ۲، مشهد، فرهنگ سیستان.
13. سپهر، محمدتقی (1333): ناسخ‌التواریخ، تصحیح: جهانگیر قائم مقامی، جلد 3، تهران، امیرکبیر.
14. سیاسر، قاسم(1392): سیستان و بلوچستان در روزگار پهلوی (مجموعه۱۶مقاله)، چ1، تهران، آبنوس.
15. سیستانی، ملکشاه حسین (1383): احیا الملوک، به کوشش منوچهر ستوده، تهران، بنگاه نشرو ترجمه کتاب.
16. شاهدی، مظفر (1377): زندگانی سیاسی خاندان عَلم، تهران، موسسه مطالعات تاریخ معاصر ایران.
17. شجیعی، زهرا (1383): نخبگان سیاسی ایران، جلد ۴، تهران، سخن.
18. طلوعی، محمود(1383): چهرۀ واقعی عَلم، چ2، تهران، نشر عَلم.
19. عاقلی، باقر (1380): شرح حال رجال سیاسی و نظامی معاصر ایران، سه جلدی، چ ۱، تهران، نشرعَلم.
20. فرخ، سید مهدی (1347): خاطرات سیاسی فرخ، به اهتمام پرویز لوشانی، چ ۱، تهران ،امیرکبیر.
21. مجید فیاض، عبدالمجید (1381): از باغ قصر تا قصر آرزوها؛ خاطرات سیاسی یک عضو سابق حزب توده و صاحب امتیاز روزنامه هیرمند خراسان، چ۱، تهران، کویر.
22. محمدی خَمک، جواد (1392): سیستان و رویداد نوزده بهمن 1330،چ ۱، تهران، رشد و فرهنگ.
23. مروارید، یونس (1377): از مشروطه تا جمهوری؛ نگاهی به ادوار مجالس قانونگذاری در دوران مشروطیت، جلد ۳، چ ۱، تهران، اوحدی.
24. منصف، محمدعلی (1380): امیر شوکت‌الملک عَلم، چ ۲، تهران، امیرکبیر.
25. نظری، منوچهر (1388): رجال پارلمانی ایران از مشروطه تا انقلاب اسلامی، تهران، فرهنگ معاصر.
26. وحیدنیا، سیف الله (1378): در زیر تیغ؛ مجموعه‌ای از وقایع مهم تاریخی قرون مختلف، تهران، دستان.
مقالات:
1.      آلِ‌رضا امیری، کاظم. (1396). «اسنادی دربارۀ اعتبارنامۀ میرزامنصورخان معدل‌الدوله (شیبانی)». پیام بهارستان، د2، س10، ش30، صص 162-169.
2.      اویسی، عباس. (1399). «مواجهۀ متنفذان محلی و حکومت پهلوی (1320-1332ش)». فصل‌نامۀ گنجینۀ اسناد. سال 30، دفتر چهارم، زمستان 1399، صص 56-82.
3.      جوان سیاه‌مردی، حبیب‌الله و بصیری‌نیا ،علی و شیخ اویسی، محمود (1397): «بررسی چرایی شکل گیری قیام ۱۹ بهمن ۱۳۳۰ خورشیدی»، همایش ملی پیشرفت پایدار رهیافت تاریخ فرهنگ و تمدن دارالولایه سیستان.
4.      رئیس طوسی، رضا (1377): «استراتژی سرزمین‌های سوخته؛ نقش حشمت‌الملک در گسترش نفوذ انگلیس در سیستان» تاریخ معاصر ایران، سال ۲، شماره ۶، صص55-100.
5.      سلماسی‌زاده، محمد و نژاد نجفیان، محمد امین (1392): «مجلس اول شورای ملی و رویارویی با حکام و متنفذین محلی» تاریخ ایران بعد از اسلام، سال سوم، شماره ۶ ،صص69-90.
6.      شاهدی، مظفر )۱۳8۷(: نگاهی به یک دهه مشروطیت زدایی در ایران ۱۳۳2-۱۳42 ش، فصلنامه تاریخ معاصر، شماره 46.صص 5-38.
7.      علی‌بابایی خامنه، فرزانه. (1381). «انتخابات دورۀ چهاردهم مجلس شورای ملی (1321-1322ش)». فصل‌نامۀ تاریخ معاصر ایران، س6، ش 21 و 22، صص 405-491.
8.     وطن پرست، غلامرضا  و احمدی، اسفندیار (1378): «اهمیت سیستان در اسناد محرمانه» مجله شناخت، شماره ۲۵،صص183-205.