تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

تحقیقات اسنادی انقلاب اسلامی

روند برگزاری انتخابات مجلس شورای ملی در حوزۀ کرمانشاه در دهۀ منتهی به انقلاب اسلامی (1357-1350ش)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده
استادیار، گروه تاریخ، دانشگاه پیام نور، تهران، ایران
10.22034/irs.2025.544016.1306
چکیده
چکیده
پژوهش حاضر به بررسی روند برگزاری انتخابات مجلس شورای ملی در حوزۀ انتخابی کرمانشاه از سال ۱۳۵۰ تا ۱۳۵۷ش می‌پردازد و عوامل سیاسی و اجتماعی و تأثیر آن بر رفتار انتخاباتی در آستانۀ انقلاب اسلامی را مورد توجه قرار می‌دهد. در این دوره، رژیم پهلوی با ایجاد نظام تک‌حزبی و مداخله مستقیم در روند انتخابات، تلاش داشت نهادهای رسمی، از جمله مجلس شورای ملی را در جهت تحکیم اقتدار سیاسی خود به‌کار گیرد. این پژوهش با روش توصیفی–تحلیلی و بر پایه مطالعات کتابخانه‌ای و اسناد آرشیوی، به‌ویژه اسناد مربوط به انقلاب اسلامی و مطبوعات داخلی، به بررسی این موضوع می پردازد که انتخابات دوره‌های بیست‌وسوم و بیست‌وچهارم مجلس شورای ملی در کرمانشاه چگونه برگزار شد و چه چالش‌هایی پیش‌روی آن قرار داشت. یافته‌ها نشان می‌دهد برگزاری انتخابات در کرمانشاه، همچون سایر حوزه‌های کشور، بدون دخالت حکومت، مأموران دولتی و سران ایلات و عشایر برگزار نمی‌شد و در واقع در فضایی فرمایشی و تحت نظارت و کنترل کامل حکومت انجام می‌گرفت. این نتایج بیانگر آن است که بستر قومی–اجتماعی کرمانشاه در شکل‌گیری مطالبات مردمی نقش مهمی ایفا می‌کرد، اما ساختار اقتدارگرای رژیم پهلوی امکان تحقق آن را محدود ساخته بود.
واژه‌های کلیدی: کرمانشاه، انتخابات مجلس شورای ملی، دهۀ انقلاب، مشارکت سیاسی
کلیدواژه‌ها
موضوعات

عنوان مقاله English

The process of holding the National Assembly elections in Kermanshah province in the decade leading up to the Islamic Revolution (1971-1978)

نویسنده English

سلیمی salimi
Department of History, Payame noor university, Tehran, Iran,
چکیده English

Abstract
The present study examines the process of holding the National Consultative Assembly elections in the Kermanshah constituency from 1971 to 1978, with regard to political and social factors and their impact on electoral behavior on the eve of the Islamic Revolution. During this period, the Pahlavi regime, by establishing a single-party system and directly intervening in the electoral process, tried to use official institutions, including the National Consultative Assembly, to consolidate its political authority. The present study, using a descriptive-analytical method and based on library studies and citing archival documents, especially documents of the Islamic Revolution and domestic press, seeks to answer the question of how the elections were held in the twenty-third and twenty-fourth terms of the National Consultative Assembly in Kermanshah and what challenges they faced? The findings show that the elections in Kermanshah, like other constituencies in the country, were not held without the intervention of the government, government officials, and tribal and tribal leaders, but rather were held in an atmosphere of order and complete control of the government. These results indicate that the ethno-social context of Kermanshah played an important role in the formation of popular demands, but the authoritarian structure of the Pahlavi regime limited the possibility of this being realized.

Keywords: Kermanshah, National Assembly elections, Revolutionary Decade, Political Participation.
.

کلیدواژه‌ها English

Kermanshah
National Assembly elections
Revolutionary Decade
Political Participation
  1. کتابنامه

    الف) اسناد:

    1.      ساکما (سازمان اسناد و کتابخانه ملی ایران): ش. 8442/240، 66413/293، 5081/293، 8090/293، 22700/293.

    2.      کمام (کتابخانه و مرکز اسناد مجلس شورای اسلامی): ش. بازیابی92؛ ش. بازیابی252/چ. ش. بازیابی 660/د.

    3.      مراسان (مرکز اسناد انقلاب اسلامی): ش. بازیابی8، ص80.، ش. بازیابی 155، ص68، ش. بازیابی156 ، ص152، ش. بازیابی163، ص312. ش. بازیابی163، ص50، ش. بازیابی164، صص 235-224، ش. بازیابی165، صص263-252، ش. بازیابی169، صص130-129، ش. بازیابی169، صص 275- 274. ش. بازیابی798: 30-29.

    4.      مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره بیست و یک، جلسه 2، سه‌شنبه 23 مهرماه 1342.

    5.      مشروح مذاکرات مجلس ملى، دوره بیست و دوم، جلسه دو، یکشنبه23 مهرماه 1346.

    6.      مشروح مذاکرات مجلس ملى: دوره بیست و سوم، جلسه2، سه‌شنبه16 شهریور1350.

    7.      مشروح مذاکرات مجلس ملى: دوره بیست و چهارم، جلسه2، سه‌شنبه 25 شهریور1354.

     

    ب) کتاب ­

    1.     آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب، ترجمه احمد گل‌محمدی، محمدابراهیم فتاحی، تهران: نی، 1388.

    2.      استمپل، جان. دی، درون انقلاب ایران، ترجمه منوچهر شجاعی، تهران: رسا، 1377.

    3.      امجد، محمد، ایران از دیکتاتوری سلطنتی تا دین­سالاری، ترجمه حسین مفتخری، تهران: مرکز بازشناسی اسلام و ایران، 1380.

    4.      اسناد لانۀ جاسوسی آمریکا: دانشجویان پیرو خط امام، ج 6، بخش اول، تهران: موسسه مطالعات و پژوهش­­های سیاسی، 1388

    5.      اطلاعات در 80 سال حضور مستمر، 1304-1357، ج اول، زیرنظر جلال رفیع، بی­جا: بی­نا، بی­تا.

    6.      برنامه تفضیلی استانداری­ها و فرمانداری­های کل، تهران: شورای مرکزی جشن­ شاهنشاهی ایران، 1350.

    7.      بزم اهریمن: جشن­های دو هزار و پانصدسالۀ شاهنشاهی به روایت اسناد ساواک، ج 4، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1378.

    8.      بشیریه، حسین، زمینه‌های اجتماعی انقلاب ایران، ترجمه علی اردستانی، تهران: نگاه معاصر، 1395.

    9.      بهرامی، روح­الله، انقلاب اسلامی در کرمانشاه، ج 1، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1389.

    10. بهروز، مازیار، شورشیان آرمان‌خواه، ترجمه مهدی پرتوی، تهران، ققنوس، 1381.

    11. بیل، جیمز، شیر و عقاب: روابط بدفرجام ایران و آمریکا، ترجمه فروزنده برلیان، تهران: فاخته، 1371.

    12. پهلوی، محمدرضا، مأموریت برای وطنم، تهران: سازمان سمعی و بصری هنرهای زیبای کشور، بی­تا.

    13. پهلوی، محمدرضا، به‌سوی تمدن بزرگ، تهران: مرکز پژوهش نشر فرهنگ سیاسی در دوران پهلوی 1355.

    14. پهلوی، محمدرضا، پاسخ به تاریخ، ترجمه حسین ابوترابیان، تهران: سیمرغ، 1371.

    15. پیرنیا، منصوره، سالار زنان ایران، واشنگتن: بی­نا، 1374.

    16. حسنین هیکل، محمد، ایران: روایتی که ناگفته ماند، ترجمه حمید احمدی، تهران: الهام، 1366.

    17. جشن تاج‌گذاری به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1385.

    18. جشن هنر شیراز به روایت اسناد ساواک، تهران: مرکز بررسی اسناد تاریخی وزارت اطلاعات، 1383.

    19. زونیس، ماروین، شکست شاهانه، ترجمه اسماعیل زند و بتول سعیدی، تهران: نشر نو، 1371.

    20. ساواک و روحانیت، ج 1، تهران: سازمان تبلیغات اسلامی، 1371.

    21. سفری، محمدعلی، قلم و سیاست، ج 2، تهران: نامک، 1373.

    22. شاهدی، مظفر، سه حزب: مردم، ملیون و ایران نوین، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­ های سیاسی، 1387.

    23.شاهدی، مظفر، حزب رستاخیز اشتباه بزرگ، تهران: مؤسسه مطالعات و پژوهش­های سیاسی، 1383.

    24.شوکراس، ویلیام، آخرین سفر شاه، ترجمه عبدالرضا هوشنگ مهدوی، تهران: پیکان، 1381.

    25.علم، اسدالله، یادداشت‌های علم، ج 2، ویراستار علی عالیخانی، تهران: معین و مازیار،1380.

    26. علوی، سید محمدصادق، بررسی مشی چریکی در ایران 1357-1 ز342ش، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، 1379.

    27. فرودی، علیرضا، اقتصاد ایران در پرتو انقلاب، تهران: رامین، 1353.

    28. فهرست اسامی و مشخصات نمایندگان24 دوره مجلس شورای ملی، تهران: دفتر انتخابات وزارت کشور، 1368.

    29. کارشناس، مسعود، نفت، دولت و صنعتی‌َشدن در ایران، ترجمه علی­اصغر سعیدی و یوسف حاجی عبدالوهاب، تهران: گام نو، 1382.

    30. کشاورز، اردشیر، ططری، علی. 1390. اسناد انتخابات مجلس شورای ملی کرمانشاهان، تهران: کتابخانه، موزه و مرکز اسناد مجلس شورای ملی.

    31. کیانوری، نورالدین، نکاتی از تاریخ حزب توده ایران، تهران: انتشارات حزب توده ایران، 1359.

    32. لاینگ، مارگارت، مصاحبه با شاه، ترجمه اردشیر روشنگر، تهران: البرز، 1371.

    33. لدین، مایکل، لوئیس، ویلیام، کارتر و سقوط شاه: روایت دست‌اول، ترجمه ناصر ایرانی، تهران: امیرکبیر، 1363.

    34. لیلاز، سعید، موج دوم تجدد آمرانه در ایران، تهران: نیلوفر، 1392.

    35. مسکوب، شاهرخ، خاطرات مهرانگیز دولتشاهی، تنظیم علیرضا کردگاری، تهران: صفحه سفید، 1385.

    36. مروار، محمد. مجلس شورای ملی، تهران: مرکز اسناد انقلاب اسلامی، تهران 1386 .

    37. مروارید، یونس، از مشروطه تا جمهوری: نگاهی به ادوار قانون‌گذاری در دوره مشروطیت، ج 2 و 3، تهران: اوحدی، 1377.

    38. مدنی، سید جلال­الدین، تاریخ سیاسی معاصر ایران، ج2، قم: انتشارات اسلامی، 1361.

    39. نادری، محمود، چریک‌های فدایی خلق (از نخستین کنش تا بهمن 57)، ج1، تهران: موسسه مطالعات پژوهش‌های سیاسی، 1387.

    40. نجاتی، غلامرضا، تاریخ سیاسی بیست‌وپنج ساله ایران، تهران، رسا، 1398.

    41. نظری، منوچهر، زنان در عرصه قانون‌گذاری، تهران: کویر، 1395.

    42. هالیدی، فرد، دیکتاتوری و توسعۀ سرمایه­داری در ایران، ترجمۀ فضل­الله نیک­آئین، تهران: امیرکبیر، 1358.

    1. Amirarjomand, Said, The Turban for The crown, New York: Oxford University Press, 1988.

     

    ج) مقالات و نشریات

    1.      قنواتی، علی، جشن­های 2500 ساله شاهنشاهی (اهداف، تشکیلات و تدارکات، پیامدها، پایان­نامه کارشناسی ارشد، استاد راهنما دکتر حسن زندیه، 1390.

    2.      همبلی، گاوین، «خودکامگی پهلوی: محمدرضا شاه»، سلسله پهلوی و نیروهای مذهبی به روایت تاریخ کمبریج، ترجمه عباس مخبر، تهران: طرح نو، 1371.

    3.      آیندگان، سال 4، شماره 1073، پنجشنبه 17 تیر 1350، ص 1.

    4.      آیندگان، سال 8، شماره 2213، پنجشنبه 18 اردیبهشت 1354، ص 2.

    5.      آیندگان، سال 8، شماره 2217، سه­شنبه 23 اردیبهشت 1354، ص 7.

    6.      رستاخیز جوان، شماره 98 ، پنجشنبه 29 اردیبهشت 2536 ، ص ١.

    7.      رستاخیز، شماره 24، 8 خرداد 1354، ص 17.

    8.      رستاخیز، یکشنبه 14 اردیبهشت 1354، ص 7.

    9.      مهر ایران، شماره 3866، یکشنبه 20 تیر 1350، ص 1.