نوع مقاله : مقاله پژوهشی
عنوان مقاله English
نویسنده English
The Jewish Agency is one of the most significant Zionist institutions that played a pivotal role since the early 20th century in facilitating Jewish migration to Palestine and strengthening the economic and demographic foundations of Israel. This article examines the role of this organization during the reign of Mohammad Reza Pahlavi, a period in which—despite the absence of formal diplomatic relations between Iran and Israel—conditions for the Agency’s activities in Iran were available. By utilizing political, religious, and economic networks within the Iranian Jewish community, the Agency was able to systematically guide the migration of Iranian Jews to the occupied territories. The agency’s actions were not limited to encouraging migration; they included financial preparations, passport issuance, establishing contacts with intermediary governments, and facilitating the transfer of migrant families' assets.
The main question of this study is how this international organization was able to orchestrate the migration of Iranian Jews and the transfer of their capital to Israel, and what economic consequences this process had for Iran. This research adopts a historical-analytical method and is based on archival documents and historical sources. The findings reveal that the Agency’s activities, while organizing mass migration of Iranian Jews, led to a significant outflow of human and financial capital from Iran. The reduction of skilled labor, withdrawal of commercial investments, and weakening of urban economic sectors were among the tangible consequences. Conversely, the Agency capitalized on this opportunity to reinforce the economic and industrial foundations of Israel, especially during its formative decades.
کلیدواژهها English
کتابنامه
الف) اسناد
1. مرکز اسناد انقلاب اسلامی مَراسان (marāsān)، شمارة بازیابی اسناد 705- 706- 436
ب) کتاب
1. احمدی، عبدالرحمن، ساواک و دستگاه اطلاعاتی اسرائیل، مؤسسه مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۸۳.
2. احمدی، محمد، پژوهة صهیونیت: مجموعه مقالات، تهران، مرکز مطالعات فلسطین، ۱۳۸۱.
3. آبراهامیان، یرواند، ایران بین دو انقلاب: درآمدی بر جامعهشناسی سیاسی ایران معاصر، مترجمان محمدابراهیم فتاحی، احمد گلمحمدی، تهران، نشر نی، ۱۳۸۴.
4. تقیپور، محمدتقی، ایران و اسرائیل در دوران سلطنت پهلوی، ج 1،مؤسسة مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۹۰.
5. سازمان یهودی و صهیونیستی، تهران، موسسة مطالعات و پژوهشهای سیاسی، ۱۳۸۴.
6. سپهبد مهدیقلی علوی مقدم به روایت اسناد ساواک، انتشارات مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۹۳.
7. سرشار، هومن، فرزندان استر؛ مجموعه مقالاتی دربارة تاریخ و زندگی یهودیان در ایران، ترجمة مهرناز نصریه، تهران، نشر کارنگ، ۱۳۸۴.
8. علی اصفهانی، اعظم و مهدی اللهیاری بیک، «مهاجرت یهودیان ایران به فلسطین با تکیه بر دورة حکومت پهلوی اول»، فصلنامة 15 خرداد، دورة سوم، سال یازدهم ، شمارة 39، بهار ۱۳۹۳.
9. فردوست، حسین، ظهور و سقوط سلطنت پهلوی، ج 1، مؤسسة اطلاعات،۱۳۸۹.
10. فضل الناقب، اقتصاد اسرائیل، ترجمة مؤسسة تحقیقات سیاسی ندا، تهران، امیرکبیر، ۱۳۸۳.
11. قیام 15 خرداد به روایت اسناد ساواک: زمینهها، تهران، مرکز بررسی اسناد تاریخی، ۱۳۸۷.
12. المسیری، عبدالوهاب، دایره المعارف یهود یهودیت و صهیونیسم، ترجمة مؤسسة مطالعات و پژوهشهای تاریخ خاورمیانه، جلد ششم، دبیرخانة کنفرانس بینالمللی حمایت از انتفاضة فلسطین، ۱۳۸۲.
13. ملا ابراهیمی، عزت، آژانس یهود، تهران، مرکز دائرةالمعارف بزرگ اسلامی، جلد دوم، ۱۳۸۶.
14. ملکی، محمدرضا، «روابط راهبردی ایران و دولت یهود تا پیروزی انقلاب اسلامی»، فصلنامة سیاست خارجی، زمستان ۱۳۷۸، سال سیزدهم (1069 تا 1090 )، شمارة 4.
15. یزدانی، مرضیه، اسناد مهاجرت یهودیان ایران به فلسطین. 1330 ـ 1300، تهران، سازمان اسناد ملی ایران، ۱۳۷۵.
16. یهودیت و صهیونیسم، ترجمة مؤسسة مطالعات و پژوهشهای تاریخ خاورمیانه، جلد ششم، دبیرخانة کنفرانس بینالمللی حمایت از انتفاضة فلسطین،۱۳۸۲.
